İnsanların Yaşamı Nasıl Başlar?
Bugün yürüyebiliyor, konuşabiliyor, düşünebiliyor ve çevrendeki dünyayı keşfedebiliyorsun. Oysa bir zamanlar henüz doğmamıştın. İnsan bedeni hücre adı verilen çok küçük yapı birimlerinden oluşur. Yeni bir insanın biyolojik gelişimi genellikle yumurta hücresiyle sperm hücresinin birleşmesiyle başlar. Bu birleşmeye döllenme denir.
Döllenmeden sonra oluşan ilk hücre bölünerek çoğalır. Başlangıçta bugün tanıdığın ellerin, ayakların veya yüzün henüz yoktur. Bunlar gelişim süreci boyunca ortaya çıkar. Her yeni aşamada farklı hücreler özel görevler üstlenir.
Anne Karnında İlk Günler Nasıl Geçer?
Hücreler çoğalırken gelişmekte olan yapı rahme ulaşır ve rahmin iç tabakasına tutunabilir. Rahim, annenin vücudunda gebeliğin geliştiği organdır. İlk dönemde gelişmekte olan canlıya embriyo denir. Döllenmeden yaklaşık sekiz hafta sonra başlayan gelişim dönemi için ise fetüs sözcüğü kullanılır.
Bebeğin kalbi, beyni, sinir sistemi ve başka organları aşama aşama gelişir. Anne karnındaki gelişim bir anda değil, uzun ve düzenli bir süreç içinde gerçekleşir.
Anne Karnındaki Bebek Nasıl Beslenir?
Henüz doğmamış bir bebek yiyecekleri bizim gibi çiğneyemez. Gebelik sırasında gelişen plasenta, anne ile bebek arasında oksijen ve besin maddelerinin aktarılmasına yardımcı olur. Bebek, göbek kordonuyla plasentaya bağlıdır.
Bebeğin vücudunda oluşan bazı atık maddeler de plasenta aracılığıyla anne dolaşımına aktarılır. Anne karnındaki bebek oksijeni bu yolla alır; doğumdan sonra ise akciğerlerini kullanarak nefes almaya başlar.
Anne Karnında Sesleri Duyabilir miydim?
Bebeğin işitme sistemi zaman içinde gelişir. Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bazı seslere tepki verebilir. Annenin vücudundan gelen sesler ve dışarıdaki seslerin bir bölümü bebeğe ulaşabilir.
Araştırmalar, bebeklerin doğmadan önce bazı seslere aşinalık kazanabildiğini gösterir. Ancak bu, anne karnındaki bütün konuşmaları bir yetişkin gibi anlayabildikleri anlamına gelmez.
O Günleri Neden Hatırlamıyorum?
Bebeklerin beyinleri doğumdan sonra da gelişmeye devam eder. Öğrenme ve bellek becerileri zaman içinde değişir. İnsanların çoğu yaşamlarının ilk yıllarındaki olayları yetişkinlikte ayrıntılı biçimde hatırlayamaz. Buna çocukluk amnezisi denir.
Anne karnındaki günlerini hatırlamıyor olman, o sırada gelişmediğin veya hiçbir şey öğrenmediğin anlamına gelmez. Yalnızca bu deneyimleri bugün bir hikâye gibi hatırlayamazsın.
Henüz Oluşmadan Önce Bir Yerde miydim?
Bilim, anne karnında gelişimin nasıl başladığını ve sürdüğünü araştırabilir. Ancak yumurta ile sperm birleşmeden önce, bugün bildiğimiz hâliyle gelişmeye başlamış bir bebek henüz yoktur. Bu nedenle biyolojik gelişimin başlamasından önce bir yerde beklediğimizi söylemek için bilimsel kanıt bulunmaz.
Bazı insanlar bu soruyu ruh veya varoluş açısından da düşünür. Farklı din ve felsefe geleneklerinde farklı görüşler vardır. Bunlar bilimsel olarak gözlemlenip doğrulanabilen biyolojik açıklamalarla aynı türden bilgi değildir. Hangi soruya bilimin, hangisine inanç veya felsefenin cevap aradığını ayırt etmek önemlidir.
Herkesin Dünyaya Geliş Hikâyesi Aynı mı?
Bebeklerin gelişiminde ortak biyolojik aşamalar bulunsa da ailelerin çocuk sahibi olma hikâyeleri farklıdır. Bazı bebekler doğal döllenmeyle, bazıları tüp bebek gibi tıbbi yöntemlerin yardımıyla oluşur. Çocuklar farklı aile yapılarında büyüyebilir. Bu farklılıklar hiçbir çocuğun değerini değiştirmez.
Doğmadan Önce Neredeydim Hakkında Ne Öğrendik?
1. Bebekler annenin midesinde mi büyür?
Hayır. Bebeklerin geliştiği organ rahimdir; mide sindirime yardımcı olur.
2. Bebek doğmadan önce nasıl oksijen alır?
Plasenta ve göbek kordonu aracılığıyla oksijen alır. Doğumdan sonra akciğerleriyle nefes almaya başlar.
3. Anne karnındaki bebek ses duyabilir mi?
Gebeliğin ilerleyen dönemlerinde bazı seslere tepki verebilir ve bazılarına aşinalık kazanabilir.
4. Anne karnındaki günlerimizi neden hatırlamayız?
Beynin uzun süreli olay anılarıyla ilgili sistemleri yaşamın ilk yıllarında gelişmeye devam eder.
5. Doğmadan önce bir yerde yaşadığıma dair bilimsel kanıt var mı?
Biyolojik gelişimimiz başlamadan önce bir yerde yaşadığımıza ilişkin doğrulanmış bilimsel kanıt bulunmaz. Ruhla ilgili sorular ise inanç ve felsefede farklı biçimlerde ele alınır.
6. Her çocuk aynı şekilde mi dünyaya gelir?
Biyolojik gelişimin temel aşamaları benzerdir; ancak gebeliğin oluşma yöntemi, doğum ve aile yapıları farklılık gösterebilir.
Geçmişinin her anını hatırlamasan da yaşamının nasıl başladığını araştırabilirsin. Her yeni soru, kendi hikâyeni ve insan bedeninin nasıl çalıştığını biraz daha iyi anlamanı sağlar.