Kediler Geceleri Nasıl Görebilir?
Akşam olduğunda sokaklar kararmaya başlar. İnsanlar çevrelerini daha zor görürken kediler bahçelerde dolaşabilir, duvarların üzerinden atlayabilir ve hareket eden küçük canlıları fark edebilir.
Peki, kedilerin gözleri karanlıkta nasıl bu kadar başarılı olabilir?
Kediler, gözlerinin özel yapısı sayesinde az ışıklı ortamlarda insanlardan daha iyi görebilir. Bunun başlıca nedenleri genişleyebilen göz bebekleri, ışığa duyarlı hücrelerinin özellikleri ve gözlerinin arkasında bulunan yansıtıcı bir tabakadır.
Ancak kedilerin gece görüşünün de sınırları vardır. Tamamen karanlık bir ortamda, tıpkı insanlar gibi onların da görebilmek için yeterli ışığı bulunmaz.
Kediler Geceleri İnsanlardan Neden Daha İyi Görür?
İnsanlarla kedilerin gözleri birçok bakımdan birbirine benzer. Her ikisinde de göz bebeği, mercek, retina ve ışığı algılayan özel hücreler bulunur.
Ancak kedilerin gözleri, düşük ışık koşullarını değerlendirecek şekilde farklı özellikler geliştirmiştir.
Örneğin ay ışığının bulunduğu bir bahçede, insanların ayırt etmekte zorlandığı bazı hareketleri kediler fark edebilir.
Veterinerlik kaynaklarına göre kediler, loş ışıkta insanlardan yaklaşık altı kat daha iyi görebilir.
Bu özellik, kedilerin doğal yaşamlarında avlarını fark etmelerine ve çevrelerinde hareket etmelerine yardımcı olur.
Fakat daha iyi gece görüşü, kedilerin her durumda insanlardan daha keskin gördüğü anlamına gelmez. Özellikle parlak ışıkta ayrıntıları ayırt etme bakımından insanların bazı üstünlükleri vardır.
Kedilerin Göz Bebekleri Karanlıkta Neden Büyür?
Bir kedinin gözlerine gündüz ve akşam saatlerinde dikkatlice bakarsak önemli bir fark görürüz.
Gündüzleri göz bebekleri ince, dikey bir çizgi gibi görünebilir. Karanlıkta ise büyüyerek neredeyse yuvarlak bir şekil alabilir.
Göz bebeği, gözün ortasında bulunan ve ışığın içeri girdiği açıklıktır.
Ortam aydınlıksa göz bebeği küçülür. Böylece göze giren ışık miktarı azaltılır.
Ortam karardığında ise göz bebeği genişler ve daha fazla ışığın içeri girmesine imkân tanır.
Göz Bebeği Nasıl Büyüyüp Küçülür?
Göz bebeğinin kendisi bir kas değildir. Onun büyüklüğünü, çevresindeki iris adı verilen renkli bölümde bulunan kaslar düzenler.
Bu kaslar çalışarak göz bebeğinin çapını değiştirir.
Bunu fotoğraf makinesindeki diyafram açıklığına benzetebiliriz. Açıklık büyüdüğünde daha fazla ışık içeri girebilir.
Ancak kedinin göz bebeğinin büyümesi yalnızca karanlıkla ilişkili değildir. Korku, heyecan veya başka fizyolojik durumlarda da değişebilir.
Bu yüzden bir kedinin göz bebeklerinin büyük olması, mutlaka karanlıkta bulunduğunu göstermez.
Kedilerin Gözlerinde Işığı Algılayan Özel Hücreler Nelerdir?
Gözün arkasında retina adı verilen ışığa duyarlı bir tabaka bulunur.
Retinada iki temel ışık algılayıcı hücre türü görev yapar: çubuk hücreler ve koni hücreler.
Bu hücrelerin görevleri birbirinden farklıdır.
Çubuk Hücreler Ne İşe Yarar?
Çubuk hücreler, düşük ışık koşullarında görmeye yardımcı olur.
Özellikle zayıf ışığı algılamakta başarılıdırlar. Ancak renkleri ayırt etmede görev almazlar.
Kedilerin retinalarında çok sayıda çubuk hücre bulunur. Bu özellik, loş ortamlardaki hareketleri fark etmelerinde önemli rol oynar.
Örneğin akşam vakti çalıların arasından geçen küçük bir hayvanın hareketini algılayabilirler.
Koni Hücreler Ne İşe Yarar?
Koni hücreler daha çok aydınlık ortamlarda çalışır. Renklerin ve ince ayrıntıların algılanmasında görev alır.
İnsanların renkleri ayırt etme yeteneği kedilerden daha gelişmiştir.
Kediler de renkleri algılayabilir ancak dünyayı insanların gördüğü renk çeşitliliğinde gördükleri düşünülmez.
Dolayısıyla kedilerin görme sistemi yalnızca karanlıkta iyi görmeye odaklanmış değildir. Farklı hücreler birlikte çalışarak çevreyi algılamalarını sağlar.
Kedilerin Gözleri Geceleri Neden Parlar?
Gece bir kedinin gözlerine ışık geldiğinde sarımsı, yeşilimsi veya başka tonlarda bir yansıma görebiliriz.
Bu görüntü bazen kedinin gözlerinin kendiliğinden ışık ürettiğini düşündürür.
Oysa kedilerin gözleri kendi başına ışık üretmez.
Gözlerinin arkasında tapetum lucidum adı verilen özel bir yansıtıcı tabaka bulunur.
Bu tabaka, retinadan geçen ışığın bir bölümünü yeniden yansıtır.
Böylece ışığın retinadaki algılayıcı hücrelerle tekrar karşılaşması mümkün olur.
Tapetum Lucidum Nasıl Çalışır?
Bir odaya giren ışığın bir kısmının aynadan geri yansıdığını düşünelim.
Kedilerin gözlerindeki tapetum lucidum da ışığı yansıtma bakımından aynaya benzetilebilir.
Göze giren ışık retinadan geçtikten sonra bu tabakadan geri yansıyabilir. Böylece ışığın algılanması için ikinci bir fırsat doğar.
Bu özellik düşük ışıkta görmeye yardımcı olur.
TÜBİTAK Bilim Genç'in açıklamalarına göre kedilerin gözlerinde görülen gece parlamasının nedeni de bu tabakadan yansıyan ışıktır.
Aynı yapı köpek ve geyik gibi bazı başka hayvanlarda da bulunur. İnsanların gözlerinde ise tapetum lucidum tabakası yoktur.
Kediler Tamamen Karanlıkta Görebilir mi?
Hayır. Kedilerin gece görüşüyle ilgili en yaygın yanlış bilgilerden biri, hiçbir ışığın bulunmadığı ortamlarda da görebildikleridir.
Gözler görüntü oluşturmak için ışığa ihtiyaç duyar.
Kediler çok az miktardaki ışığı değerlendirmekte başarılı olsalar bile hiç ışık yoksa yalnızca gözleriyle çevrelerini göremezler.
Örneğin penceresi olmayan, bütün ışık kaynakları kapatılmış bir odada kedinin görme sistemi de yeterli ışık alamaz.
Buna rağmen kedi çevresinde hareket edebilir.
Peki, görmeden bunu nasıl başarabilir?
Çünkü kediler yalnızca gözlerinden yararlanmaz.
Kediler Karanlıkta Bıyıklarını ve Kulaklarını Nasıl Kullanır?
Kedilerin çevreyi tanımasında işitme, koku alma ve dokunma duyuları önemli rol oynar.
Özellikle bıyıkları, yakınlarındaki nesneleri algılamalarına yardımcı olan özel duyu kıllarıdır.
Bir kedi dar bir alandan geçerken bıyıkları çevresindeki yüzeylere temas edebilir. Böylece bazı engellerin yerini anlayabilir.
Kulakları da farklı yönlerden gelen sesleri algılamasını sağlar.
Örneğin bir odada yürüyen küçük bir canlının çıkardığı sesler, kedinin dikkatini o yöne çekebilir.
Kediler ayrıca daha önce öğrendikleri çevresel bilgilerden yararlanabilir.
Bu nedenle karanlıkta rahat hareket eden bir kedinin bütün hareketlerini yalnızca görme yeteneğiyle açıklamak doğru değildir.
Kediler Gece mi, Gündüz mü Daha Hareketlidir?
Kedilerin gece görüşünün gelişmiş olması, onların yalnızca geceleri yaşayan hayvanlar olduğu anlamına gelmez.
Evcil kediler genellikle gün doğumu ve gün batımı çevresinde daha hareketli olma eğilimindedir.
Bu tür etkinlik düzenine alacakaranlık etkinliği denir.
Kedilerin yabani atalarının avlanma davranışları da günün bu saatleriyle ilişkili olabilir.
Ancak evcil kedilerin günlük hareket düzeni yaşadıkları ortama, beslenme saatlerine, yaşlarına ve alışkanlıklarına göre değişebilir.
Bazı kediler geceleri daha fazla hareket ederken bazıları gündüzleri de oldukça aktiftir.
Dolayısıyla bütün kedilerin aynı saatlerde uyuduğunu veya avlandığını söyleyemeyiz.
Kediler Gündüzleri de İyi Görür mü?
Evet. Kediler gündüzleri de görebilir ve çevrelerinde rahatça hareket edebilir.
Fakat gözlerinin düşük ışığa uyum sağlayan özellikleri, her koşulda insanlardan daha keskin gördükleri anlamına gelmez.
İnsanlar, yeterli ışık bulunan ortamlarda bazı ince ayrıntıları kedilerden daha iyi ayırt edebilir.
Kediler ise özellikle hareket algılama ve loş ışıkta görme bakımından avantajlıdır.
Bu farklılık, canlıların görme sistemlerinin farklı ihtiyaçlara uyum sağlayabildiğini gösterir.
Bir insanın ve bir kedinin aynı manzaraya baktığında tamamen aynı görüntüyü algıladığını düşünmek doğru değildir.
Yaşlanan Kedilerin Gece Görüşü Değişebilir mi?
Evet. Kedilerin gözleri de yaşlanma, yaralanma veya hastalıklar nedeniyle değişebilir.
Bazı göz hastalıkları görme yeteneğini azaltabilir. Bu sorunlar loş ortamlarda hareket etmeyi de zorlaştırabilir.
Örneğin daha önce evin içinde rahatça dolaşan bir kedi aniden eşyalara çarpmaya veya hareket etmekten kaçınmaya başlarsa görme sorunları değerlendirilmelidir.
Ayrıca gözlerde sürekli kızarıklık, bulanıklık, ağrı veya ani görme değişikliği fark edilirse veteriner hekime başvurulmalıdır.
Kedilerin gece görüşü oldukça gelişmiş olsa da göz sağlıklarının korunması önemlidir.
Kedilerin geceleri nasıl gördüğünü öğrendiğimizde, sıradan görünen bir gözün ne kadar karmaşık yapılar içerdiğini fark ederiz. Göz bebekleri ışığın miktarını düzenler, retinadaki hücreler zayıf ışığı algılar ve özel yansıtıcı tabaka ışığın değerlendirilmesine yardımcı olur.
Bir dahaki sefere akşam karanlığında dolaşan bir kedi gördüğümüzde onun sihirli gözlere sahip olduğunu değil, doğanın geliştirdiği etkileyici bir görme sisteminden yararlandığını düşünebiliriz.
Kedilerin Gece Görüşü Hakkında Ne Öğrendik?
Kediler geceleri neden insanlardan daha iyi görür?
Kedilerin gözleri az ışığı değerlendirecek şekilde gelişmiştir. Çok sayıda çubuk hücre, genişleyebilen göz bebekleri ve tapetum lucidum tabakası gece görüşlerine yardımcı olur.
Kediler tamamen karanlıkta görebilir mi?
Hayır. Kedilerin de görebilmek için bir miktar ışığa ihtiyacı vardır. Ancak çok düşük ışık koşullarında insanlardan daha iyi görebilirler.
Kedilerin gözleri geceleri neden parlar?
Gözlerinin arkasında bulunan tapetum lucidum tabakası, göze giren ışığın bir bölümünü geri yansıtır. Bu yansıma, gözlerin parlıyormuş gibi görünmesine neden olur.
Kedilerin göz bebekleri karanlıkta neden büyür?
Göz bebekleri büyüdüğünde göze daha fazla ışık girebilir. Bu da düşük ışıklı ortamlarda görmeye yardımcı olur.
Kediler gece her şeyi siyah beyaz mı görür?
Kedilerin renk algısı insanlardan farklıdır. Az ışıklı ortamlarda renkleri ayırt etmek zorlaşsa da kedilerin görme sistemi yalnızca siyah ve beyazı algılamakla sınırlı değildir.
Kediler geceleri görmeden de yollarını bulabilir mi?
Evet. Kediler bıyıkları, işitme duyuları, koku alma yetenekleri ve çevreyle ilgili öğrendikleri bilgiler sayesinde çok karanlık ortamlarda hareket edebilir. Ancak bu, bütün engelleri hatasız algılayabilecekleri anlamına gelmez.
