“Her Koyun Kendi Bacağından Asılır” Ne Demektir ve Neden Söylenir?
Bir gün okulda iki arkadaşın oyun oynadığını düşün. Çocuklardan biri yanlışlıkla sınıftaki bir saksıyı deviriyor.
Öğretmen sınıfa geldiğinde saksıyı kimin devirdiğini soruyor.
Saksıyı deviren çocuk ise arkadaşını göstererek “O yaptı!” diyor.
Peki bu doğru bir davranış mı?
Elbette hayır. Çünkü herkes kendi yaptıklarından sorumludur.
İşte büyüklerimiz bu durumu anlatmak için “Her koyun kendi bacağından asılır.” atasözünü kullanır.
“Her Koyun Kendi Bacağından Asılır” Ne Demektir?
Bu atasözü, her insanın kendi davranışlarından sorumlu olduğunu ve yaptığı yanlışların sonuçlarıyla kendisinin yüzleşmesi gerektiğini anlatır.
Örneğin bir öğrenci ödevini yapmadığında bunun sorumluluğunu arkadaşına yükleyemez.
Bir çocuk oyun oynarken kuralları bozarsa “Herkes yapıyor.” diyerek davranışını doğru gösteremez.
Çünkü başkalarının ne yaptığı, bizim yanlışlarımızı haklı çıkarmaz.
Aynı şekilde bir başkasının yaptığı hatadan dolayı da haksız yere suçlanmamalıyız.
Atasözünde Neden Koyundan Söz Edilir?
Bu atasözünde eski bir kasaplık uygulamasından yararlanılarak benzetme yapılır.
Kesilmiş koyunların kasaplık işlemlerinde kendi bacaklarından asılması, herkesin kendi davranışının sonucunu taşımasını anlatmak için kullanılmıştır.
Ancak atasözü hayvanların yaşamını öğretmek amacıyla söylenmez.
Asıl konusu insanlardır.
Türkçede bazı atasözleri, bir düşünceyi daha kolay anlatmak için hayvanlardan veya doğadaki olaylardan örnekler verir.
Bu sözde de koyun, kişinin kendi sorumluluğunu taşımasını anlatan bir benzetmedir.
Sorumluluk Ne Demektir?
Sorumluluk, yapmamız gereken işleri yerine getirmek ve davranışlarımızın sonuçlarını kabul etmektir.
Örneğin odamızı toplamak, okul eşyalarımıza dikkat etmek ve verdiğimiz sözleri tutmak sorumluluklarımız arasında olabilir.
Ancak sorumluluk yalnızca görev yapmak değildir.
Yanlış bir davranışta bulunduğumuzda bunu kabul etmek de sorumluluğun bir parçasıdır.
Diyelim ki arkadaşımızın kalemini izinsiz aldık ve kaybettik.
Bu durumda “Kalem zaten eskiydi.” demek yerine hatamızı kabul edip çözüm aramamız daha doğrudur.
Kendi Hatalarımızı Neden Başkalarına Yüklememeliyiz?
Bazen hata yaptığımızı söylemekten çekinebiliriz.
Öğretmenimizin bize kızmasından veya arkadaşlarımızın üzüleceğinden korkabiliriz.
Ancak hatamızı başka birine yüklemek, yeni bir haksızlığa neden olur.
Örneğin bir oyuncağı kırdığımız hâlde kardeşimizin kırdığını söylersek kardeşimiz gereksiz yere suçlanabilir.
Üstelik gerçeği saklamak, aramızdaki güveni de zedeleyebilir.
Oysa “Ben kırdım, özür dilerim.” demek sorumluluk aldığımızı gösterir.
Hata yapmak her zaman kötü bir insan olduğumuz anlamına gelmez. Önemli olan hatamızı fark etmek ve mümkünse düzeltmeye çalışmaktır.
Başkasının Hatası Yüzünden Suçlanırsak Ne Yapmalıyız?
Bir insanın yapmadığı bir davranış yüzünden suçlanması adil değildir.
Örneğin sınıfta bir eşya kaybolduğunda, yalnızca o sırada orada bulunduğumuz için bizi suçlayabilirler.
Böyle bir durumda sakin biçimde gerçeği anlatabiliriz.
“Ben o eşyayı almadım. Ne olduğunu bilmiyorum.” diyebiliriz.
Sorun çözülmüyorsa öğretmenimizden veya güvendiğimiz bir yetişkinden yardım isteyebiliriz.
Başkalarının hatalarının sorumluluğunu üstlenmek zorunda değiliz.
Ancak bazen bir olayda birden fazla kişinin payı olabilir. Böyle durumlarda herkesin ne yaptığını ayrı ayrı değerlendirmek gerekir.
Arkadaşımız Yanlış Yaparsa Biz de Yapmalı mıyız?
Hayır. Arkadaşlarımızın davranışları, bizim ne yapacağımızı belirlemek zorunda değildir.
Bir arkadaşımız sıraya kaynak yapıyorsa bizim de yapmamız gerekmez.
Bir başkası yere çöp atıyorsa biz çöpümüzü çöp kutusuna atabiliriz.
Bazen arkadaş grubuna uyum sağlamak için yanlış olduğunu bildiğimiz davranışları yapmak isteyebiliriz.
Ancak “Herkes yapıyor.” demek, yanlış bir davranışı doğru hâle getirmez.
Kendi kararlarımızı verirken davranışımızın doğru olup olmadığını düşünmeliyiz.
Bu Atasözü Yardımlaşmamamız Gerektiği Anlamına mı Gelir?
Kesinlikle hayır.
“Her koyun kendi bacağından asılır.” atasözü, herkesin yalnızca kendisini düşünmesi gerektiğini söylemez.
Bir arkadaşımız dersini anlamadıysa ona yardımcı olabiliriz.
Birisi düştüğünde ayağa kalkmasına yardım edebiliriz.
Bir arkadaşımız yanlış yaptığında onu kırmadan uyarmayı deneyebiliriz.
Bunların hiçbiri başkasının sorumluluğunu üstlenmek anlamına gelmez.
Örneğin arkadaşımıza ödevini nasıl yapacağını anlatabiliriz. Ancak ödevin tamamını onun yerine yapmak, arkadaşımızın öğrenmesine engel olabilir.
Yardımlaşmak başka, başkasının sorumluluğunu sürekli onun yerine taşımak başkadır.
Birinin Davranışları Başkalarını da Etkileyebilir mi?
Evet. İşte atasözünü doğru anlamak için bunu da bilmeliyiz.
Bir kişinin yaptığı yanlış, bazen yalnızca kendisini değil başkalarını da etkileyebilir.
Örneğin bir çocuk parkta yere cam şişe kırıkları bırakırsa başka çocuklar yaralanabilir.
Bir öğrenci arkadaşına kötü söz söylerse arkadaşı üzülebilir.
Bu nedenle “Herkes kendi yaptığından sorumludur.” demek, davranışlarımızın başkalarına zarar vermeyeceği anlamına gelmez.
Tam tersine sorumlu davranmak, yaptıklarımızın çevremizdeki insanları nasıl etkileyebileceğini düşünmeyi de gerektirir.
Hata Yaptığımızda Nasıl Davranmalıyız?
Hepimiz zaman zaman hata yapabiliriz.
Önemli olan hiç hata yapmamak değil, hatalarımızdan öğrenebilmektir.
Örneğin bir arkadaşımızın defterini yanlışlıkla yırttığımızı düşünelim.
Önce gerçeği söyleyebiliriz.
Sonra özür dileyebilir ve defterin onarılması için yardım edebiliriz.
Böylece yalnızca hatamızı kabul etmiş olmayız. Aynı zamanda onu düzeltmek için de çaba göstermiş oluruz.
Bazen hatalarımızı tamamen düzeltemeyebiliriz. Yine de dürüstçe davranmak ve aynı hatayı tekrarlamamaya çalışmak önemlidir.
Bu Atasözü Bize Ne Anlatır?
“Her koyun kendi bacağından asılır.” atasözü, kendi davranışlarımızın sorumluluğunu almamız gerektiğini hatırlatır.
Bir başkasının yanlışını bahane ederek kötü davranmamalıyız.
Kendi hatalarımızı başkalarına yüklememeliyiz.
Başkalarını da yapmadıkları şeylerden dolayı suçlamamalıyız.
Ancak bütün bunları yaparken yardımlaşmayı ve başkalarını düşünmeyi de unutmamalıyız.
Çünkü sorumluluk sahibi olmak, yalnızca kendi işimize bakmak değildir. Davranışlarımızın başkalarını nasıl etkilediğini de fark etmektir.
Bir dahaki sefere yanlış bir şey yaptığında kendine şu soruyu sorabilirsin:
“Bu davranış benim seçimim miydi ve şimdi onu düzeltmek için ne yapabilirim?”
“Her Koyun Kendi Bacağından Asılır” Atasözü Hakkında Ne Öğrendik?
1. “Her koyun kendi bacağından asılır” ne demektir?
Herkesin kendi davranışlarından sorumlu olduğunu ve yaptığı yanlışların sonuçlarını kabul etmesi gerektiğini anlatır.
2. Atasözünde neden koyundan söz edilir?
Eski bir kasaplık uygulamasından alınan benzetmeyle, herkesin kendi davranışlarının sorumluluğunu taşıması anlatılır.
3. Hata yaptığımızda ne yapmalıyız?
Hatanın bize ait olduğunu kabul etmeli, mümkünse özür dilemeli ve düzeltmek için çaba göstermeliyiz.
4. Arkadaşımız yanlış yaparsa bizim de yapmamız gerekir mi?
Hayır. Başkalarının yanlış davranışları, bizim de aynı yanlışı yapmamızı doğru hâle getirmez.
5. Bu atasözü başkalarına yardım etmememiz gerektiğini mi söyler?
Hayır. Başkalarına yardım edebiliriz. Ancak herkesin kendi sorumluluklarını öğrenmesi ve yerine getirmesi de önemlidir.
6. Davranışlarımız yalnızca bizi mi etkiler?
Hayır. Bazı davranışlarımız başka insanları da etkileyebilir. Bu nedenle karar verirken başkalarının güvenliğini ve duygularını da düşünmeliyiz.
